Ιστορικά Ανάγλυφα

Η Στήλη του Τραϊανού
Αναδημοσιεύεται σπό την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.patoczka.net/ .

Μια άλλη ομάδα έργων γλυπτικής είναι και τα ιστορικά ανάγλυφα, τα οποία απεικόνιζαν ιστορικά γεγονότα (εκστρατείες, λατρευτικές τελετές) και χρησιμοποιήθηκαν για τη διακόσμηση βωμών, αψίδων και στηλών. Οι παραστάσεις που απεικονίζονταν ήταν παρμένες από την ελληνική μυθολογία, και πηγή αποτελούσε και εδώ η ελληνική ζωγραφική και γλυπτική. Ωστόσο, η ρωμαϊκή γλυπτική είχε διαφορετικό χαρακτήρα από αυτόν της ελληνικής, καθώς βασικός στόχος δεν ήταν πια η ομορφιά, η αρμονία και η λεπτότητα της τέχνης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Στήλη του Τραϊανού, στην οποία απεικονίζονται με ιδιαίτερη λεπτομέρεια παραστάσεις από τις εκστρατείες των Ρωμαίων. Στόχος της απεικόνισης αυτής ήταν να συνειδητοποιήσουν οι υπήκοοι της αυτοκρατορίας το μέγεθος και το μεγαλείο της, και όχι τόσο το γενικότερο αισθητικό αποτέλεσμα και τη λεπτότητα της τέχνης.

Λεπτομέρεια από τη Στήλη του Τραϊανού. Αναδημοσιεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.hsl.virginia.edu/historical/artifacts/antiqua/military.cfm .

Ρωμαϊκές Κατασκευές με Αρχαιοελληνικά Εργαλεία

O Αρχιμήδης, o εφευρέτης του κοχλία (αναδημοσιεύεται από www.sfrang.com)

Σημαντικά δομικά έργα των Ρωμαίων της ύστερης εποχής του Ελληνορωμαϊκού Κόσμου είναι ναοί για θεούς και ήρωες, κέντρα πολιτισμού και αμφιθέατρα για τους αγώνες κ.ά. , μερικά από τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα σε ικανοποιητική κατάσταση. Για τις κατασκευές αυτές οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν τα γνωστά από την Ελληνιστική Εποχή εργαλεία και μηχανές για μετακίνηση ή ανύψωση βαρών. Έτσι, με την "αρχιμίδιο έλικα" (κοχλίας) γινόταν άντληση νερού από πηγάδια, λίμνες και ποταμούς, ενώ η αντλία του Κτησιβίου χρησίμευε στις κατασκευές γεφυρών, στις αδρεύσεις κ.τλ.

Μικροτεχνία

Αργυρό αγγείο με διακόσμηση από μάσκες με μορφές μυθικών προσώπων

Αναδημοσιεύεται από την ηλ. διεύθυνση http://www.fhw.gr/chronos/07/gr/culture/index27.html

Οι Έλληνες τεχνίτες επηρέασαν τη ρωμαϊκή μικροτεχνία: τη σφραγιδολιθία, τη νομισματοποιία, την αργυροχοΐα, τη χρυσοχοΐα, την κοσμηματοτεχνία, την υαλουργία. Στο τέλος της Δημοκρατικής Περιόδου πολλοί Έλληνες τεχνίτες πήγαν να μείνουν στη Ρώμη, για να φτιάχνουν έργα τέχνης για την ανώτερη κοινωνική τάξη.
Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν:
- κειμήλιοι λίθοι, στους οποίους απεικονίζονταν διάφορες νίκες αυτοκρατόρων, πορτρέτα ή σκηνές από τη μυθολογία.
- σφραγιδόλιθοι, που τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα της Ρώμης χρησιμοποιούσαν ως δώρα.

- αργυρά αγγεία στολισμένα με μυθολογικές παραστάσεις, στις οποίες συχνά το ρόλο των μυθικών προσώπων υποδύονταν μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας.

Ωδεία

Ωδείο Ηρώδου του Αττικού

Η φωτογραφία αναδημοσιεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση: http://www.bit.pri.ee/fotod/ateena

Τα ωδεία είχαν μορφή μικρών σκεπαστών θεάτρων. Το 2ο αι. μ.Χ. ο ρήτορας Ηρώδης Αττικός έχτισε στη νότια πλευρά της Ακρόπολης των Αθηνών ένα στεγασμένο ωδείο με ξύλινη οροφή. Χαρακτηριστικά του είναι η ημικυκλική ορχήστρα, η τριώροφη πρόσοψη της σκηνής και οι στεγασμένες πάροδοι. Το ωδείο αυτό χωρικτικότητας 5000-6000 θεατών λειτουργεί και σήμερα ως ανοιχτό θέατρο.

Η Αψίδα του Μεγάλου Κωνσταντίνου

Η Αψίδα του Μ. Κωνσταντίνου στη Ρώμη

Αναδημοσιεύεται από την ηλκτρονική διευθυνση http://www.travelstories.gr .

Χτίστηκε στη Ρώμη από τη Σύγκλητο (313-315 μ.Χ.) προς τιμή του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Στην αψίδα αυτή παρουσιάζεται ο Μεγάλος Κωνσταντίνος να απευθύνει λόγο στο λαό της Ρώμης. Στο διάκοσμό της χρησιμοποιήθηκαν γλυπτά από παλαιότερα μνημεία, όπως από τη μεγάλη ζωφόρο του Τραϊανού κι από την αψίδα του Μάρκου Αυρήλιου. Τα αυτοκρατορικά αυτά πορτρέτα ξαναδουλεύτηκαν, για να αποδώσουν τα χαρακτηριστικά του Μεγάλου Κωνσταντίνου.

Ρωμαϊκά Αντίγραφα

Η αγάπη των Ρωμαίων για την τέχνη της κλασικής γλυπτικής αύξησε κατά πολύ τη ζήτηση για παραγωγή αντιγράφων. Αυτό είχε ως συνέπεια να εμφανιστεί έντονη αντιγραφική δραστηριότητα, η οποία αυξανόταν διαρκώς μέχρι να σταθεροποιηθεί την εποχή του Αυγούστου. Η ύπαρξη ρωμαϊκών αντιγράφων ελληνικών αγαλμάτων μεγάλων διαστάσεων εμπλουτίζει τις γνώσεις μας, καθώς τα γνήσια πρωτότυπα έχουν εξαφανιστεί.

Μαρμάρινο άγαλμα της Αφροδίτης αντίγραφο πρωτότυπου έργου του 5ου αι.

Αναδημοσιεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.fhw.gr/chronos/07/gr/culture/index21.html .

Αμφιθέατρα

Το αμφιθέατρο είναι ρωμαϊκό κατασκεύασμα που προήλθε από την ένωση δύο ελληνικών αντιτακτών θεάτρων, που πιθανώς να κατασκευάστηκαν για να καλύπτουν μεγάλο χρόνο παραστάσεων έτσι ώστε οι θεατές να μην έχουν τις ακτίνες του ηλίου αντίθετα. Το πρώτο αμφιθέατρο κατασκευάστηκε το 59 π.Χ. στη Ρώμη από τον Sribonius Curio και ήταν ξύλινο με μεγάλη παλαίστρα, προερχόμενη από την ένωση δύο ορχηστρών. Το διπλό αυτό θέατρο (είδος θεάτρου) τελειοποιήθηκε από τον Καίσαρα και ονομάσθηκε Αμφιθέατρο (αμφί=πέριξ τας έδρας), για το σχήμα και τη διάταξή του.

Η εικόνα αναδημοσιεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση http://news.nationalgeographic.com/news .

Ζωγραφική

Παρατηρώντας τη διακόσμηση των εσωτερικών χώρων των πλούσιων ρωμαϊκών επαύλεων, είναι ολοφάνερο ότι η ελληνική ζωγραφική επηρέασε αρκετά την ρωμαϊκή. Τα θέματα περιλαμβάνουν σκηνές εμπνευσμένες από την ελληνική μυθολογία, από την καθημερινή ζωή, τελετές μύησης κ.ά. Η ελληνική μεγάλη ζωγραφική υπήρξε πρότυπο για τους Ρωμαίους καλλιτέχνες. Αυτά μπορούμε να τα διαπιστώσουμε κοιτώντας την παρακάτω εικόνα που είναι τοιχογραφία της Πομπηίας, εμπνευσμένη από την ελληνική μυθολογία.

Αχιλλέας και Βρισηίδα. Αναδημοσιεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.fhw.gr/chronos/gr .

Κίονες

Συγκρίνοντας την αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική με την αρχαία ρωμαϊκή, διαπιστώνουμε πως η επίδραση της ελληνικής στη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική διακρίνεται πιο έντονα στους κίονες. Ο αρχιτεκτονικός ρυθμός των κιόνων επηρρεάζεται απο το δωρίκο, απο τον ιωνικό και τέλος απο τον κορινθιακό ρυθμό. Στην κατασκευή των ναών συνδυάζονται και οι τρείς ρυθμοί.

Η εικόνα αναδημοσιεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.territorioscuola.com/ .

Σαρκοφάγοι

Η ελληνική επίδραση ήταν ιδιαίτερα έντονη στις σαρκοφάγους. Οι σαρκοφάγοι ήταν μεγάλες θήκες κατασκευασμένες από λίθο, μέσα στις οποίες έβαζαν το σώμα του νεκρού. Είχαν ανάγλυφη διακόσμηση με θέματα άλλοτε καθαρά διακοσμητικά (φύλλα,άνθη,καρποί) και άλλοτε συμβολικά, παρμένα από την ελληνική μυθολογία.

Σαρκοφάγος με παραστάσεις του Ηρακλή

Αναδημοσιεύεται από την ηλ.διεύθυνση http://users.ach.sch.gr/pchaloul/Romaiki-istoria/glypt.htm

Η επίδραση των ελληνικών τεχνών στη διαμόρφωση των ρωμαϊκών τεχνών

Οι Ρωμαίοι, αγαπούσανε τον εντυπωσιασμό σε αντίθεση με τους ‘Έλληνες που είχαν λιτό γούστο. Από τα γνωστότερα ρωμαϊκά έργα είναι το Κολοσσαίο. Οι Ρωμαίοι χρησιμοποίησαν 3 ελληνικούς ρυθμούς στην κατασκευή του Κολοσσαίου: στο κάτω μέρος χρησιμοποιείται ο δωρικός ρυθμός, στη μέση ο ιωνικός ρυθμός και στο πάνω μέρος ο κορινθιακός ρυθμός.

Το σκίτσο αναδημοσιεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση http://diocles.civil.duth.gr/links/home/museum/construc/colosse/colosse.html .

Τα Ψηφιδωτά στον Ελληνορωμαϊκό Πολιτισμό

Ιδιαίτερη αξία έχουν και τα ψηφιδωτά που διακρίνονται για την ομορφιά και την φυσικότητά τους, όπως ο <<ασάρωτος οίκος>> ή <<η μάχη στην Ισσό>>. Στα ελληνιστικά και στα ρωμαϊκά χρόνια, η τέχνη του ψηφιδωτού δαπέδου γνώρισε μεγάλη ακμή. Χαρακτηριστικό της είναι οι μικρές κυβόσχημες χρωματιστές ψηφίδες από μάρμαρο, γυαλί ή πηλό, με τις οποίες δημιουργούνται πολύπλοκες παραστάσεις, εμπνευσμένες από ζωγραφικούς πίνακες της εποχής. Η πλειοψηφία των ψηφοθετών ήταν Έλληνες και γι’ αυτό οι ελληνιστικές παραδόσεις αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για την τέχνη του ρωμαϊκού ψηφιδωτού.

Μωσαϊκό του Αλεξάνδρου (Η μάχη στην Ισσό). Αυτή η εικόνα είναι από τον οίκο των Φαύνων στην Πομπηία. Δδείχνει τον Μέγα Αλέξανδρο στο άλογό του να επιτίθεται στον Πέρση βασιλιά Δαρείο Γ' κατά τη διάρκεια της μάχης στην Ισσό. Η σκηνή πρέπει να βασίζεται σε κάποια ελληνική ζωγραφική παράσταση που έχει χαθεί, αλλά καταγράφηκε από τον Πλίνιο (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Νάπολη). Αναδημοσιεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.kairatos.com/

Οι Ελληνορωμαϊκές Προσωπογραφίες

Στη γλυπτική ιδιαίτερη θέση κατέχουν οι προσωπογραφίες (ανδριάντες ή προτομές) αυτοκρατόρων, στρατηγών, ιδιωτών. Κατά τη μετάβαση από τη Δημοκρατική στην Αυτοκρατορική περίοδο ακόμα και τα πορτρέτα των αυτοκρατόρων ήταν ανάλογα της εικόνας με την όποια ήθελαν να παρουσιάσουν τους αυτοκράτορες: ανεξαρτήτως της ηλικίας που είχαν τους απεικόνιζαν με νεανικά χαρακτηριστικά, αθλητικό σώμα και ομορφιά, όπως απεικονίζονταν παλαιότερα οι Ρωμαίοι στρατηγοί που έρχονταν στον ελληνικό χώρο. Είναι χαρακτηριστικό ότι πολλοί αυτοκράτορες αναπαριστάνονταν ως Έλληνες θεοί. Ακόμα οι αυτοκράτορες της Αντωνίνειας Δυναστείας εμφανίζονται να φορούν ελληνικό ένδυμα. Αργότερα στην εποχή του Αδριανού αρχίζουν να παριστάνονται γενειοφόροι ακολουθώντας ως πρότυπο τους Έλληνες φιλοσόφους της Ελληνιστικής Περιόδου.

Η προτομή του ρωμαίου Αυτοκράτορα Ανδριανού (αναδημοσιεύεται από
www.thasos.org )

Αψίδες Θριάμβου

Από τα πιο χαρακτηριστικά και καλύτερα διατηρημένα ρωμαϊκά οικοδομήματα είναι οι αψίδες θριάμβου (είδος μνημείου), οι οποίες κατασκευάζονταν από τους Ρωμαίους στρατηγούς και αυτοκράτορες σε διάφορες πόλεις, προς τιμή ενός προσώπου ή σε ανάμνηση ενός σημαντικού γεγονότος. Συνήθως έχουν τη μορφή μίας ή περισσότερων τοξωτών διόδων που φέρουν διακοσμητικά στοιχεία και αναθηματικές επιγραφές, σχετικές με το πρόσωπο ή το γεγονός αυτό.

Στον ελληνικό χώρο δε χτίστηκαν πολλά τέτοια οικοδομήματα. Χαρακτηριστική είναι η αψίδα του Γαλέριου στη Θεσσαλονίκη. Κατασκευάστηκε για να τιμηθεί ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Γαλέριος, όταν αυτός επέστρεψε νικητής στην πόλη (περί το 306 μ.Χ.) μετά από τους πολέμους του κατά των Περσών (296-7 μ.Χ.) .

Η αψίδα του Γαλέριου στη Θεσσαλονίκη.

Αναδημοσιεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.panoramio.com/

Λουτρά και Θέρμες

Ενώ στην Ελλάδα τα λουτρά ήταν τμήμα του γυμνασίου, στη Ρώμη όπου χρησιμοποιούνταν από τους πολίτες καθημερινά τόσο για τη θεραπεία του σώματος όσο και για κοινωνικές συναναστροφές, τα λουτρά ήταν ξεχωριστά οικοδομήματα.
Στον ελλαδικό χώρο σε πολλές περιοχές υπάρχουν ρωμαϊκά λουτρικά συγκροτήματα, όπως στο Άργος, την Ολυμπία, τη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και τους Φιλίππους.
Οι πιο χαρακτηριστικές θέρμες με ιδιαίτερη διακόσμηση, ψηφιδωτά δάπεδα, αγαλματίδια θεών και νυμφών και εντυπωσιακή αρχιτεκτονική όψη είναι αυτές του Δίου.



Αναπαράσταση του συγκροτήματος των μεγάλων θερμών του Δίου, που χρονολογούνται περίπου το 200μ.Χ.
Αναδημοσιεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.fhw.gr/chronos/07/gr/culture/index34.html

Αρχιτεκτονική

Η αρχιτεκτονική είναι η τέχνη που εκφράζει περισσότερο από όλες τις άλλες το ρωμαϊκό πνεύμα. Οι Ρωμαίοι στην αρχιτεκτονική τους δανείστηκαν στοιχεία από τους Ετρούσκους και από τους Έλληνες. Από τους Ετρούσκους δανείστηκαν την πολεοδομία, την τειχοποιία, την τοξωτή αψίδα, ενώ από την Ελλάδα πήραν το κορινθιακό κιονόκρανο συνδυασμένο με ιωνικά στοιχεία, τα αετώματα και τις στοές. Παράλληλα, τελειοποίησαν τα οικοδομικά υλικά. Ανακάλυψαν ένα μείγμα, ιδιαίτερα ανθεκτικό, το ρωμαϊκό σκυρόδερμα, με βασικό συστατικό την ποζολάνη. Το νέο υλικό περιείχε ακόμη στη σύνθεσή του ασβέστη, άμμο, χαλίκια ή μικρά σπασμένα κεραμίδια. Το χρησιμοποίησαν για γέμισμα των τοίχων οι οποίοι εξωτερικά ήταν πλινθόκτιστοι ή λιθόκτιστοι. Στη συνέχεια, την επιφάνεια των τοίχων την κάλυπταν με ασβεστοκονίαμα ή με πλάκες μαρμάρου. Συγκεκριμένα η ρωμαϊκή αρχιτεκτονική χαρακτηρίζεται από τα μεγάλα οικοδομήματα, νέου κτηριολογικού τύπου, που συνδυάζουν το θόλο, την αψίδα και τους ελληνικούς διακοσμητικούς ρυθμούς.

Η Επιρροή των Ελλήνων στους Ρωμαίους

Όταν οι Pωμαίοι κατέκτησαν την Ελλάδα και τις χώρες της Ανατολής, ήρθαν σε επαφή με τον Ελληνικό Πολιτισμό και σταδιακά άλλαξαν την αρχική σκληρή τους στάση απέναντι στους κατακτημένους Έλληνες:
- Κτίζοντας δημόσια κτίρια και σπίτια με ελληνικά σχεδία.
- Στολίζοντας το κτίρια αυτά με αγάλματα και έργα τέχνης που γίνονταν από Έλληνες τεχνίτες.
- Μαθαίνοντας την ελληνική γλώσσα, την οποία χρησιμοποιούσαν όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στις άλλες χώρες της Ανατολής που κατέκτησαν.
- Παίζοντας στα θέατρά τους ελληνικές κωμωδίες και τραγωδίες.
- Παίρνοντας Έλληνες δασκάλους για να διδάξουν τα παιδία τους.
- Στέλνοντας τα παιδιά τους στην Ελλάδα για να σπουδάσουν.
Μέσα από τη συνύπαρξη αυτή, γεννήθηκε ένας καινούριος πολιτισμός, ο Ελληνορωμαϊκός.

Η Πολιτιστική Επιρροή των Ελλήνων στο Ρωμαϊκό Πολιτισμό

Οι Ρωμαίοι κατέκτησαν με τη βία την Ελλάδα, που ήταν πολύ πιο ανεπτυγμένη πολιτιστικά. Οι στρατιωτικά ισχυρότεροι Ρωμαίοι επηρεάστηκαν από τα πολιτιστικά επιτεύγματα των Ελλήνων, ο Ρωμαϊκός Πολιτισμός ανατράφηκε από τον Ελληνικό Πολιτισμό και ο συνδυασμός τους αποτέλεσε τη βάση του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού.

Ελληνορωμαϊκή Tέχνη

Οι θεοί του Ολύμπου αποτέλεσαν αγαπημένο θέμα της ελληνορωμαϊκής τέχνης.

Θεά Αθηνά: σκίτσο της Τζωρτζίνας Κριτή.

Η ιδιαιτερότητα της ελληνορωμαϊκής τέχνης είναι αποτέλεσμα των ελληνικών και ρωμαϊκών στοιχείων. Οι Έλληνες καλλιτέχνες κατάφεραν να εκφράσουν μέσα από τα έργα τους τις ευαισθησίες τους, να δείξουν τις ικανότητές τους και να γνωστοποιήσουν σε όλους τις τέχνες της πατρίδας τους.

Στα ίχνη του Ελληνορωμαϊκού Πολιτισμού

Το 1ο πολιτιστικό πρόγραμμα διερευνά την επίδραση του Ελληνικού Πολιτισμού στη διαμόρφωση του Ελληνορωμαϊκού Πολιτισμού. Υπεύθυνοι καθηγητές: Καλογερόπουλος Νίκος και Κασκαντάμη Μαρία.